Bij het kiezen van een zorgverzekering kijken veel mensen vooral naar de maandpremie. Dat is logisch, want die zie je elke maand op je rekening. Maar de premie is niet het hele verhaal. Het eigen risico bepaalt hoeveel zorgkosten je zelf betaalt voordat de verzekeraar veel kosten uit de basisverzekering vergoedt.
In 2026 is het verplicht eigen risico € 385. Daarnaast kun je vaak vrijwillig kiezen voor een hoger eigen risico in ruil voor premiekorting. Die keuze kan slim zijn, maar alleen als je het risico kunt dragen.
Stap 1 — begrijp het verschil tussen verplicht en vrijwillig eigen risico
Het verplichte eigen risico geldt voor volwassenen vanaf 18 jaar. Je betaalt de eerste zorgkosten uit de basisverzekering zelf tot het eigen risico op is. Niet alle zorg valt eronder. Huisartsenzorg valt bijvoorbeeld niet onder het eigen risico, maar veel ziekenhuiszorg en medicijnen wel.
Vrijwillig eigen risico komt daar bovenop. Je kiest dan zelf voor een hoger bedrag. In ruil daarvoor betaal je minder premie. Het risico: als je zorgkosten maakt, betaal je meer zelf.
Stap 2 — kijk naar je zorggebruik van de laatste jaren
Pak je zorgkosten van de afgelopen drie jaar erbij. Kijk naar:
- medicijnen;
- ziekenhuisbezoek;
- fysiotherapie;
- psychologische zorg;
- hulpmiddelen;
- chronische aandoeningen;
- geplande behandelingen;
- zwangerschap of kinderwens;
- tandzorg en aanvullende verzekeringen.
Eén gezond jaar zegt weinig. Drie jaar geeft beter beeld.
Stap 3 — bereken de maximale tegenvaller
Stel dat je vrijwillig eigen risico verhoogt. Dan moet je het maximale bedrag kunnen betalen als je onverwacht zorg nodig hebt. De premiekorting is mooi, maar komt verspreid over het jaar. De zorgrekening kan ineens komen.
Een simpele regel: verhoog je eigen risico alleen als je het volledige bedrag apart hebt staan zonder je noodbuffer leeg te trekken.
Gebruik de zorgverzekering-eigen-risico rekentool. Reken niet alleen het beste scenario door, maar ook het scenario waarin je je volledige eigen risico gebruikt.
Stap 4 — verwissel eigen risico niet met eigen bijdrage
Eigen risico en eigen bijdrage zijn verschillende dingen. Een eigen bijdrage is een bedrag dat je voor sommige zorg zelf betaalt, los van het eigen risico. Dat kan verwarrend zijn, vooral bij medicijnen, hulpmiddelen of bepaalde behandelingen.
Vraag bij twijfel vooraf aan je verzekeraar:
- valt deze zorg onder de basisverzekering?
- geldt eigen risico?
- geldt een eigen bijdrage?
- is vooraf toestemming nodig?
- moet ik naar een gecontracteerde zorgverlener?
Stap 5 — controleer zorgtoeslag
Zorgtoeslag kan je netto zorgpremie verlagen. In 2026 gelden inkomens- en vermogensgrenzen. Verdien je rond de grens, dan kan een hoger inkomen je toeslag verlagen of stoppen.
Controleer zorgtoeslag apart met de zorgtoeslag rekentool. Pas je verwachte jaarinkomen aan als je meer gaat verdienen. Zo voorkom je terugbetalen.
Stap 6 — kijk verder dan de laagste premie
Een goedkope polis kan beperkingen hebben. Let op:
- keuzevrijheid zorgverleners;
- vergoeding bij niet-gecontracteerde zorg;
- klantenservice;
- declaratiegemak;
- buitenlanddekking;
- aanvullende verzekering;
- tandartsdekking;
- wachttijden en toestemming.
Een lagere premie is prettig, maar niet als je later veel moet bijbetalen omdat je zorgverlener niet volledig wordt vergoed.
Stap 7 — bepaal of aanvullend verzekeren zin heeft
Aanvullende verzekeringen zijn niet altijd voordelig. Voor tandarts of fysiotherapie kun je vaak uitrekenen wat je verwacht te gebruiken. Betaal je € 300 premie voor maximaal € 250 vergoeding, dan is dat geen verzekering maar vooruitbetalen met verlies.
Aanvullend verzekeren kan wel zinvol zijn bij voorspelbare hoge kosten, dekking die je echt nodig hebt of risico dat je niet zelf wilt dragen.
Stap 8 — maak een zorgpotje
Ook met verzekering betaal je soms zelf. Maak daarom een apart zorgpotje. Dat hoeft niet groot te beginnen. Denk aan:
- eigen risico;
- eigen bijdragen;
- tandarts;
- brillen of lenzen;
- medicijnen;
- fysiotherapie.
Een zorgpotje voorkomt dat zorgkosten je normale budget verstoren.
Conclusie
Een hoger eigen risico is vooral geschikt voor mensen met weinig zorggebruik én genoeg buffer. Het is geen slimme besparing als je het maximale bedrag niet kunt betalen.
Kies je zorgverzekering daarom niet alleen op premie. Kijk naar je zorggebruik, risico, buffer en toeslagen. De goedkoopste polis is pas goedkoop als hij past bij je echte situatie.