Wat het is
Koopkracht is wat je daadwerkelijk kunt kopen voor je geld. Niet je brutoloon, niet eens je nettoloon, maar wat er overblijft nadat je rekening houdt met:
- Belasting — wat de Belastingdienst van je brutoloon afhaalt.
- Sociale premies — pensioen, zorgverzekering, andere inhoudingen.
- Inflatie — de prijsstijging van wat je ervoor wilt kopen.
Een loonsverhoging van 4% bij een inflatie van 5% betekent dat je koopkracht is gedaald, ondanks dat je nominaal meer verdient.
Waarom het ertoe doet
In de afgelopen vijftien jaar is de mediane reële koopkracht in veel westerse landen — Nederland inbegrepen — slechts beperkt gegroeid, terwijl de prijzen van een aantal grote uitgavenposten (vooral wonen) veel sneller stegen dan het loon. Dat verklaart waarom een gemiddeld huishouden zich vandaag minder kan veroorloven dan twintig jaar geleden, ondanks dat de bruto-inkomens gestegen zijn.
Hoe je het volgt voor jezelf
- Bereken eerst je bruto-netto — dat geeft je werkelijke besteedbare inkomen.
- Vergelijk dat met je vaste lasten (huur/hypotheek, energie, zorgverzekering, vervoer).
- Reken de inflatie expliciet door met de inflatiecalculator.
Het verschil tussen brutoloon en daadwerkelijke koopkracht wordt vaak onderschat — campagnes over loonsverhogingen praten in bruto, maar je leeft in netto-na-inflatie.