Arbeidsongeschiktheid is voor veel zzp’ers het onderwerp dat steeds vooruit wordt geschoven. Niet omdat het onbelangrijk is, maar omdat het ongemakkelijk is. Een verzekering is duur, voorwaarden zijn lastig te vergelijken en de kans op langdurige uitval voelt abstract.
Tegelijk werkt het kabinet aan een verplichte basisverzekering voor arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen. Die moet zelfstandigen een sociaal vangnet geven als ze langdurig niet kunnen werken. Maar wachten op wetgeving is geen financieel plan.
Het risico is simpel: je inkomen stopt, je kosten niet
Als werknemer heb je meestal loondoorbetaling bij ziekte en daarna mogelijk een WIA-traject. Als zelfstandige moet je veel zelf regelen. Je omzet kan snel dalen naar nul, terwijl huur, hypotheek, boodschappen, verzekeringen, zakelijke software en belastingen doorlopen.
Daarom is arbeidsongeschiktheid geen verzekeringsvraag alleen. Het is een inkomensvraag: hoeveel maanden kun jij leven zonder omzet?
Wat doet de geplande basisverzekering?
De plannen voor de basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen zijn bedoeld om zelfstandigen tot de AOW-leeftijd een vangnet te geven. Volgens de gepubliceerde informatie gaat het om een uitkering bij arbeidsongeschiktheid tot een maximum rond het minimumloon. De premie is gekoppeld aan inkomen en heeft een maximum, maar details kunnen nog wijzigen zolang wetgeving niet definitief is.
Dat is belangrijk: de basisverzekering wordt waarschijnlijk een bodem, geen volledige vervanging van je ondernemersinkomen. Verdien je als zzp’er meer dan minimumloonniveau, dan kan er nog steeds een groot gat ontstaan.
Waarom je nu al moet rekenen
Stel dat je € 4.500 omzet per maand hebt en na kosten en belasting ongeveer € 2.800 privé kunt besteden. Als je langdurig uitvalt en alleen een basisuitkering ontvangt, moet je weten welk bedrag ontbreekt.
Reken daarom met drie lagen:
- je minimale privé-uitgaven;
- je zakelijke vaste kosten;
- je gewenste inkomensbescherming.
Gebruik je huidige netto ondernemersinkomen als startpunt. De zzp-bruto-netto rekentool helpt om omzet, kosten, belasting en privéruimte uit elkaar te trekken.
Buffer is geen volledige AOV
Een buffer is noodzakelijk, maar vervangt geen langdurige verzekering. Een buffer helpt bij korte tegenvallers: een rustige maand, een kapotte laptop, een zieke week, een klant die laat betaalt. Langdurige arbeidsongeschiktheid kan jaren duren.
Toch is een buffer de eerste stap. Zonder buffer moet je al bij korte uitval lenen of spaargeld voor belasting gebruiken. Dat maakt elk probleem groter.
Een praktische volgorde:
- bouw eerst één maand zakelijke en privévaste lasten op;
- ga daarna naar drie maanden;
- bepaal daarna of je een verzekering, broodfonds of combinatie nodig hebt;
- herhaal de berekening elk jaar.
Gebruik de noodbuffer rekentool niet alleen privé, maar ook zakelijk.
AOV vergelijken: let niet alleen op premie
De goedkoopste AOV is niet automatisch de beste. Let vooral op:
- wachttijd voordat de uitkering start;
- eindleeftijd;
- verzekerd maandbedrag;
- beroepsarbeidsongeschiktheid of passende arbeid;
- indexatie van uitkering;
- uitsluitingen;
- medische beoordeling;
- mogelijkheid tot aanpassen.
Een lange wachttijd verlaagt premie, maar vraagt meer buffer. Een korte wachttijd geeft sneller dekking, maar kost meer. De juiste keuze hangt af van je reserves en vaste lasten.
Broodfonds of schenkkring
Sommige zelfstandigen kiezen voor een broodfonds of schenkkring. Dat kan nuttig zijn voor de eerste periode van ziekte, maar is meestal geen oplossing voor langdurige arbeidsongeschiktheid tot AOW-leeftijd.
Zie het dus als onderdeel van je vangnet, niet automatisch als complete vervanging. Controleer goed hoe lang er wordt uitgekeerd, welke voorwaarden gelden en hoeveel zekerheid je echt hebt.
Vergeet pensioen niet
Arbeidsongeschiktheid raakt niet alleen je inkomen nu, maar ook je pensioen later. Als je niet kunt werken, bouw je mogelijk niets op. Een goede financiële planning kijkt daarom ook naar pensioenopbouw, jaarruimte en lijfrente.
Dat hoeft niet ingewikkeld te beginnen. Reserveer eerst voor belasting, buffer en basisrisico’s. Daarna kun je kijken naar pensioenopbouw via de lijfrente rekentool of pensioen rekentool.
Conclusie
De verplichte basisverzekering voor zelfstandigen kan belangrijk worden, maar is geen reden om niets te doen. Wetgeving kan veranderen, invoering kost tijd en de dekking zal waarschijnlijk niet voor elke ondernemer genoeg zijn.
Begin met je eigen cijfers. Wat heb je minimaal nodig? Hoe lang kun je zonder omzet? Welk risico kun je zelf dragen en welk risico niet? Wie dat weet, kiest rustiger tussen buffer, AOV, broodfonds of een combinatie.